İncelemek İstediğiniz Şehri Seçiniz :
İnsanı doğumundan ölümüne kadar saran folklor, insanlığın
vazgeçilmez bir unsurunu meydana getirmektedir. Bu görüşle hareket eden bilim
adamları, folklorun diğer toplum bilimlerinden ayrılmasını savunmuşlardır.
Bu konuda ilk adım 18462da İngiliz arkeolog ve yazar W.J.Thoms
tarafından atılmıştır. Thoms, o güne kadar halk edebiyatı, halk adetleri ve
halk ürünleri adı altında değerlendirilen konuları folklorun bir parçası olarak
açıklaöıştır.
Bu görüş başta Avrupa olmak üzere bütün dünyada etkisini göstermiş
ve folklor ayrı bir bilim dalı olmuştur.
Folklor terim olarak Türkçeye çevrildiğinde ""folk:halk,
lor:bilim"" karşılığı ""halk bilimi"" yada ""halk bilgisi"" olmaktadır.
Folklorun Tanımı
Folklor, halkın geleneğe bağlı maddi ve manevi kültürünü kendine
özgü metodlarla derleyen, araştıran, sınıflandıran, çözümleyen ve halk kültürü
üzerinde değerlendirmeler yapan bir bilimdir.
Folklorun Amacı
- Halk kültürünü araştırıp değerlendirmek,
- Toplumun sosyo-ekonomik dinamiklerini ortaya çıkarmak,
- Milli kültür birliğini sağlamak,
- İnsanlığın ortak kültürüne katkıda bulunmaktır.
Folklor malzemeleri halkın meydana getirdiği ürünlerdir. Ancak
halkın meydana getirdiği herşey folklor değildir. Yapılan araştırmalar sonunda,
bulunan bir malzemenin folklorik sayılmasının hangi şartlara bağlı olduğu
ortaya çıkmıştır. Alınan, derlenen bir malzemenin folklorik sayılabilmesi için:
- Halka ait olması
- Malzemenin anonim olması
- Kuşaktan kuşağa geçmesi
- Geleneksel hale gelmesi gerekmektedir.
Folklor malzemelerinin üç yönü bulunmaktadır.
- Bilgi haline gelmiş folklorik malzeme : Atasözleri, destanlar, halk inançları
vb.
- Yaşanan folklorik malzeme : Doğum, düğün, ölüm adetleri vb.
- Sanat haline gelmiş folklorik malzeme : Halk türküleri, halk oyunları, el
sanatları vb.
Temelinde insan olan folklorun, ne ile uğraştığı, konuları ve
kadrosu artık tespit edilmiştir. O halde folkloru dar olarak tanıtmalı,
folklorun bilinçli bir derleme işi olduğunu, dillerde, ellerde yaşadığını
anlatmalıyız.
Genel özelliklerine değindiğimiz folklorun ülkemizdeki çalışma
konuları Milli Folklor Araştırma Dairesi Başkanlığınxa hazırlanan Türk Folklor
Arşiv Kılavuzuna göre şöyle belirlenmiştir.
A. Genel Konular
MİFAD Yazışmaları
Türkiyedeki Folklor Kuruluşları
Yurtdışı Folklor Kuruluşları
Folklorcuların Biyografileri
Yerleşme Yerleri ile İlgili Bilgi
Kaynak Kişilerle ile İlgili Bilgiler
Folklor Atlasları
B. Dil-Anlatım
Halk Etimolojisi
Ad Verme (Onomastik)
Ağızlar
Kelime Hazinesi
Bedeni Hareketlerle Anlatım
Bedeni Hareketler Dışı Anlatım
C. Aşık-Tekke Edebiyatı
Aşık, Tekke Edebiyatının Özellikleri
Türleri
Aşık, Tekke Edebiyatı Şair ve Eserler
D. Anlatımlar
Destanlar
Efsaneler
Evliya Menkıbeleri
Halk Hikayeleri
Masallar
Fıkralar
E. Anonim Şiirler
Destanlar
Türküler
Maniler, Tekerlemeler
F. Kalıplaşmış Sözler
Atasözleri
Deyimler
Ölçülü Sözler
Bilmeceler
Dualar, Dilekler
Beddualar
Yeminler
Selamlar
Küfürler, Argo Sözler
Tekerlemeler
Okşamalıklar
Nasihatlar
Satıcı Sözleri
Hitaplar, Çağırmalar
G. Dayanışma, Yardımlaşma ve Eğitim Kurumları
Ahilik
Efe, Seymen Kuruluşları
Dini Kuruluşlar, Tarikatlar
İmece
Komşuluk, Misafirler
Zekat, Hayır İşleri
Vakıflar
H. Hayatın Dönüm Noktalarıyla İlgili Gelenekler ve Görenekler
Doğum
Çocukluk Çağı
Sünnet
Evlenme
Askere, Gurbete Yollama, Karşılama
Ölüm
Günlük Hayat
I. Halk Bilgisi
Halk Hekimliği
Halk Veterinerliği (Baytarlığı)
Halk Meteorolijisi
Halk Takvimi
Halk Hukuku
Halk Matematiği, Botaniği, Zoolojisi
Halk Ekonomisi
Halk Taşıtları ve Taşıma Teknikleri
İ. Bayramlar, Törenler, Kutlamalar
Dini Bayramlar
Milli Bayramlar
Kandiller, Kutsal Aylar, Günler
Hıdırellez, Nevruz
J. İnanışlar
Tabiat ile ilgili İnanışlar
Canlılarla ilgili İnanışlar
Cansızlarla ilgili İnanışlar
Dini İnanışlar
Nazar, Nazarlık
Yatır ve Ziyaretler
Rüya, Fal, Büyü
Yağmur Duası, Kurban, Adak
Uğur, Bereket, Masallar
K. Halk Tiyatrosu
Gölge Oyunu (Karagöz)
L. Oyun, Eğlence, Spor
Çocuk ve Büyük Oyunları, Eğlenceleri
Geleneksel Sporlar
Oyuncaklar, Eğlence ve Spor Araçları
M. Halk Oyunları (Dansları)
Halk Oyunlarının Doğuş Hikayeleri
Oyunların Çeşitleri
Oyunlarda Giyim, Kuşam, Süslenme
Oyunlarda Çalgılar, Müzik
Oyunların Figürlerle Anlatımı
N. Halk Müziği
Halk Müziğinin Özellikleri
Türler
Halk Çalgıları
O. Giyim, Kuşam, Süslenme
Çocuk, Kadın ve Erkek Giyimi
Günlük ve Törensel Giysileri
Meslek ve Yaş Gruplarına Göre Giyim
Süslenme
Ö. Halk Sanatları ve Zenaatleri
Yapım Tekniğine Göre El Sanatları
Hammaddelerine Göre El Sanatları
Meslekler
Halk Resmi
P. Halk Mimarisi
Konut Çeşitleri
Hayata Yardımcı Yapılar
Yapı Teknikleri
Halk Mimarları, Yapı Ustaları
Yardımcı Yapılarda Bölümler, Süsleme
Aydınlanma, Isınma, Döşeme ve Eşyalar
R. Halk Mutfağı
Yiyecek, İçecek Türleri, Yapılışları
Tören Sofrası ve Hazırlanışı
Mutfak Araç-Gereçleri ve Kullanışı
Sofra Gelenek ve Görenekleri
* Truva Folklor Araştırmaları Derneği Derleme-Araştırma Komitesi
Çalışması 1
|